Melayê Batê
Melaye Batê ya da Mela Hesenê Bateyi, Kürt şairi ve klasik yazarıdır. Gerçek adı Hasan/Hüseyin olan Melaye Bate, ancak İslam Ansiklopedisi'nde Ahmed olarak geçmektedir. Aynı şekilde, yazar ve araştırmacılar Dr. Belic Şerko, Muhammad Emin Zeki ve Eladin Secadi de bu ismi kabul etmiş ve eserlerinde kullanmışlardır.
Melaye Bate'nin yazdığı Mevlüt, Zeynelabidin Zinar tarafından daktilo edilip, 1992 yılında Fırat Yayınevi tarafından İstanbul'da basılmıştır. O baskının arka kapağında Mele Ahmed Batê ismi yer alır. Ancak, Osmanlı döneminde (Rumi 1323, MS 1907) İstanbul'da basılan Mevlüt’te Hasenul Ertoşi (veya Hasan Ertoşi) adı yazılıdır. Bu da, Bate'nin köyünün Ertoş ve aşiretinin adını yansıtmaktadır. Bate'nin kendisi de Ertoşi'nin bir köyündendir. Abdulraqib Yusif ise adının 'Hüseyin' olduğunu belirtmiştir. Yusif, Hekkarî bölgesinden geçerken Bate ailesiyle görüştüğünü ve aldıkları cevabın 'Hüseyin' olduğunu ifade etmiştir. Bölgedeki mollalar ve halk da onun adının Hüseyin olduğunu söylemektedir. Sonuç olarak, Bate'nin adı belki de Hasan/Hüseyin'dir ve Ahmed bir lakap olabilir.
Eserleri
Bazı tarihçiler ve edebiyatçılara göre Melaye Batê'nin üç önemli eseri bulunmaktadır: Dîwana Batê, Zembilfiroş Destanı ve Mewlûda Kurdî.
En bilinen eseri ise Kurmanci Kürtçesinde yazılmış olan ve Doğum Günü anlamına gelen Mewlûda Kurmancî’dir. Bu eser, Hz. Muhammed'in doğumunu kutlamak amacıyla yazılmış olup 19 bölümden oluşmaktadır. Geçmişte Kürtçe öğretiminde ders kitabı olarak kullanılmış ve özellikle Kuzey Kürdistan’daki Müslüman Kürtler arasında büyük bir popülariteye sahip olmuştur. Şiirleri, bu topluluk arasında ezbere okunabilmekte ve hayır işlerinde de kullanılmaktadır. Mewlûda Kurmancî ilk kez 1905 yılında Mısır’da yayımlanmış, ardından 1919 yılında İstanbul’da tekrar basılmıştır. Ayrıca, Batê'nin ahlakla ilgili yazdığı şiirlerinden biri, Ezidilerin sözlü geleneğinin bir parçası haline gelmiştir. Batê'nin gazelleri de önemli bir yer tutmaktadır.