Vedat Aydın
Vedat Aydın (1953 - 7 Temmuz 1991), Türkiye'de Kürt siyasetçi ve insan hakları savunucusu olarak tanınmıştır. Diyarbakır’ın Bismil ilçesine bağlı Kazancı köyünde doğan Aydın, 1979 yılında Diyarbakır Meslek Yüksekokulu Edebiyat Bölümü’nden mezun olmuştur. Türkiye İnsan Hakları Derneği’nin (İHD) Diyarbakır Şubesi’nin kurucularından biri olmuş ve bu şubenin temsilciliğini yapmıştır.
Ekim 1990’da, İHD’nin yıllık toplantısında, Türkiye’de yasaklı olan ilk Kürtçe kamu konuşmasını gerçekleştirmiştir. Kürt delegeler tarafından alınan bu karar, toplantıya katılan diğer delegeler arasında şaşkınlık yaratmış, bazı Kürt olmayan delegeler ise protesto amacıyla salonu terk etmiştir. Aydın, konuşmasına devam etmiş ve Ahmet Zeki Okçuoğlu tarafından Türkçeye çevrilmiştir. Bu olayın ardından gözaltına alınarak Ankara’daki Ulucanlar Cezaevinde tutuklanmıştır. Serbest bırakıldıktan sonra, Halkın Emek Partisi’nin (HEP) Diyarbakır il başkanlığı görevine getirilmiştir.
Vedat Aydın, Temmuz 1991’de hayatını kaybetmiştir. 5 Temmuz gecesi, kimliklerini polis olarak tanıtan silahlı kişiler tarafından evinden zorla götürülmüştür. 7 Temmuz’da, Diyarbakır il sınırlarının dışında, Elazığ’ın Maden ilçesinde bir köprünün altında cansız bedeni bulunmuştur. Önce Maden Belediyesi’nde toprağa verilmiş, ancak otopsinin ardından cesedin kendisine ait olduğu kesinleşince Diyarbakır’da tekrar defnedilmiştir. Vücudunda ağır işkence izleri tespit edilmiştir; kafatası ve bacakları kırılmış, ayrıca 15 kurşunla vurulmuş olup, bunlardan 8’i vücudunda kalmıştır.
Aydın’ın öldürülmesiyle ilgili olarak kimse yargılanmamıştır. 10 Temmuz’da Diyarbakır’da düzenlenen cenaze törenine on binlerce kişi katılmış, ancak kalabalığa polis tarafından gerçek mermilerle ateş açılmıştır. Polis, taş atıldığı gerekçesiyle müdahale ettiğini iddia etmişse de, görgü tanıkları bu iddiayı reddetmiştir. Bu saldırı sonucunda 7 ila 13 kişi yaşamını yitirirken, yaklaşık 100 kişi yaralanmıştır. Cenazeye yönelik bu saldırı, Diyarbakır, Nusaybin, Lice, Uludere ve Bismil’de günlerce süren protestolara yol açmıştır.
4 Aralık 1993’te, Vedat Aydın cinayetini araştıran Demokrasi Partisi (DEP) milletvekili heyetine Batman’da silahlı saldırı düzenlenmiştir. Bu saldırıda Mardin Milletvekili Mehmet Sincar ve Batman yerel parti başkanı hayatını kaybederken, Batman Milletvekili Nizamettin Toğuç ve üç kişi yaralanmıştır. Vedat Aydın’ın cinayetiyle ilgili soruşturma ise 18 yıl süren belirsizliğin ardından, 2009 yılında Malatya’daki bir mahkemenin yetkisizlik kararıyla Diyarbakır’a gönderilmiş, ardından tamamen kapatılmıştır.