İbrahim Ahmed


İbrahim Ahmed, 1975 yılında Kürdistan Yurtseverler Birliği'ni kuran Iraklı Kürt bir yazar, romancı, hukukçu ve çevirmen idi. Her iki kızının eşleri aracılığıyla Celal Talabani ve Abdullatif Reşid'in kayınpederidir. İbrahim Ahmed, Osmanlı İmparatorluğu’nda Süleymaniye’de doğdu ve Bağdat Üniversitesi’nde Hukuk okudu. 1937 yılında mezun oldu. 1942 ile 1944 yılları arasında Erbil ve Halepçe şehirlerinde hâkim olarak görev yaptı. 1939 yılında Alaaddin Secadi ile birlikte Kürt edebiyat dergisi Gelawêj’i kurdu. Bu derginin hem yayıncısı hem de baş editörü olarak görev yaptı. Gelawêj, 1949 yılına kadar yayımlandı. Bu dönemde Ahmed, siyasete de dahil oldu.

1944 yılında Süleymaniye’de Komeley Jiyanewey Kurd (J.K.) adlı Kürt hareketinin yerel şubesinin başkanı oldu. Daha sonra bu şube, Güney Kürdistan’ın tamamını kapsayacak şekilde büyüdü. J.K., 16 Temmuz 1945’te adını Kürdistan Demokrat Partisi (K.D.P.) olarak değiştirdiğinde, İbrahim Ahmed Irak Kürdistanı’ndaki parti başkanı oldu. Bu dönemde K.D.P., Dengî Rastî adlı bir dergi yayımladı ve İbrahim Ahmed bu derginin editörlüğünü üstlendi. 1947 yılından sonra Ahmed, Kürdistan Demokrat Partisi’nin aktif bir üyesi oldu ve 1953 yılında partinin genel sekreterliğine yükseldi. 1949 yılında Irak’taki monarşi rejimi tarafından kurulan özel bir mahkeme, Ahmed’i iki yıl Bağdat’ta hapis ve iki yıl Kerkük’te ev hapsine mahkûm etti. 1949-1956 yılları arasında K.D.P.’nin Rizgarî adlı gazetesinin editörlüğünü yaptı. 1956 yılında gazetenin adı Xebat olarak değiştirildi ve İbrahim Ahmed editörlük görevine devam etti.

1964 yılında K.D.P. içinde siyasi bir ayrışma yaşandı; bir tarafı İbrahim Ahmed, diğer tarafı Mustafa Barzani temsil etti. Bu ayrışma, 1975 yılında Kürdistan Yurtseverler Birliği (P.Y.D.)’nin kurulmasına yol açtı. 1975’ten sonra Ahmed, siyasi mülteci olarak Britanya’ya göç etti. İbrahim Ahmed, Kürtçe roman yazmaya 1933 yılında başladı ve bu, Kürt edebiyatı için önemli bir dönüm noktası oldu. En önemli romanı, 1956 yılında yazdığı **'Janî Gel'**dir. Roman, Kürt bağımsızlık savaşı ve Kürt halkının durumunu anlatır. Romanın başlığı, Kürtçe’de hem 'bir çocuğun doğum sancısı' hem de 'bir halkın veya milletin doğum sancısı' anlamına gelen bir kelime oyunu içerir. Janî Gel, 1980 yılında Farsçaya çevrilerek İran’da, 1994 yılında ise Türkçe ve Fransızca olarak yayımlandı.


Eserleri


Kısa Hikâyeler ve Şiirler

İbrahim Ahmed’in kısa hikâyeleri, makaleleri ve şiirleri üç farklı dergide yayımlanmıştır: Gelawêj, Hawar ve Jiyan. Bunun yanı sıra birçok kitap da kaleme almıştır.

Yadgarî Lawan (Gençlik Hatıraları): Şiir ve hikâye koleksiyonu, Bağdat, 1933.
Kwêrewerî (Sefalet): Kısa hikâye koleksiyonu, Bağdat, 1959.
Bawik û Kur (Baba ve Oğul): Kısa hikâye, Çirîkey Kurdistan dergisinde yayımlandı, İngiltere, 1979.
Pirsey Şehîd (Şehidin Nöbeti): Kısa hikâye, Çirîkey Kurdistan dergisinde yayımlandı, İngiltere, 1980.


Romanlar

Janî Gel (Halkın Çilesi): Roman, 1972, Irak.
Dirk û Gul (Diken ve Çiçek): İki ciltlik roman, 1991 (1961’de yazılmış).
Awat û Nahumêdî (Beklentiler ve Umutsuzluk): 1933 yılında yazıldı ancak henüz yayımlanmadı.
Herzekarî û Hejarî (İhmal ve Yoksulluk): 1972 yılında yazıldı, yayımlanmadı.
Jiyan û Xebat (Hayat ve Mücadele): 1961 yılında yazıldı, yayımlanmadı.

İbrahim Ahmed, Kürt edebiyatının gelişimine katkıda bulunan önemli bir figür olarak hem yazılı hem de sözlü gelenekleri eserlerinde bir araya getirmiştir.


Kaynakça

  • 1.-Mehmed Uzun (1995). Antolojiya edebiyata kurdî, 1. Tümzamanlaryayıncılık, Stembol. r. 329-341
  • 2.-Reşan, N. G. (2008). Navdarên Kurd-Kurdish Notables-Kürt Ünlüleri (A. Göngör, Biyografiler; C. Apaydın, İngilizce çeviri; S. Kevirbiri, Kürtçe çeviri). İstanbul: Doz Yayınları. ISBN: 978-9944-227-30-8.